• Peyykk

Havva'dan önceki kadın: Lilith

Hepimiz yaratılış destanlarındaki ilk kadın figürünü Havva olarak biliriz. Ancak bunun ne kadar doğru olduğu ise tartışmalıdır. Lilith, Musevilik ve Hristiyanlıkapokrif inançlarında Âdem'in ilk eşidir. Talmud'da yer alan Yaratılış bölümünün 1. Bab'ında Âdem ile beraber bir dişi yaratıldığından, 2. Bab'ında ise Âdem'in kaburga kemiğinden bir dişi yaratıldığından bahsedilmektedir.


Ancak Lilith'in neden Havva kadar dillendirilmediği ve araştırılmadığı ise ayrı bir merak konusudur. Kaynaklara göre olay şu şekilde gelişiyor. Tanrı, yaratılışın altıncı gününde Adem'i yaratıyor. Adem'e dünya üzerindeki varlıklar tanıtılırken hepsinin cinsiyete dayalı ayrımını Tanrı öğretiyor. Daha sonra Adem, her varlığın çift olduğundan ve kendisinin yalnız olduğundan dolayı Tanrı'ya kendisine bir eş vermesi için yalvarıyor. Tanrı topraktan Lilith'i yaratıyor. Buraya kadar her şey yaratılış destanlarına uygun ilerlemekte. İlk insan erkek, kadın ister, Tanrı yaratır.

İşte tam da bu noktada Lilith'in çoğu mitolojik kaynaktan silinmesine ve araştırılmasına dahi müdahele edilmemesine neden olan olaylar başlıyor. Tanrı, Adem'e ona itaat eden bir eş yaratamıyor.

Lilith, ne Ademe ne de Tanrı'ya boyun eğmiyor. Adem Lilith'le ne zaman sevişmek istese, Lilith buna mecbur olmadığını, kendisinin de Adem gibi topraktan yaratıldığını, Adem'in yapacakları hakkında seçim yapacak iradesi bulunurken Tanrı'nın kendisine bu hakkı tanımadığını dile getiriyor. Adem onu ne zaman altına almak istese, Lilith bunu aşağılayıcı olarak bulup Adem'i reddediyor. Hatta bir keresinde Tanrı'ya kendisinin Adem'e muhtaç olmamasına rağmen Adem'in kendisine muhtaç olduğunu dile getiriyor.

Zaman içerisinde sürtüşmelerle devam eden bu ilişki sonucunda Lilith, artık baskılara dayanamıyor ve Tanrı'nın isimlerinden birisini kullanarak göğe yükseliyor ve Adem'den kaçıyor. Tanrı bu olay üzerine Adem'in de yakarışlarının etkisiyle üç şifacı meleğine Lilith'i bulmasını emrediyor. Eğer geri gelmezse her doğumunda yüz ölü çocuk doğuracağını da ifade ediyor.


Melekler Lilith'i daha sonraları Mısır'lı kadınların intihar etmek için seçtikleri Nil Nehri'nin bir bölgesinde buluyorlar. Lilith meleklerin ısrarına rağmen geri dönmüyor. Bunun üzerine Tanrı, Havva'yı yaratıyor.

Mitolojilerde her ne kadar kadın karakterlerin yeri önemli olsa dahi, Lilith mitoloji için istisnadır. Mitolojilerde kadın her zaman üreyen, bereket ve güzellik sembolü olarak görülürken Lilith, mitolojik karakterler arasında feminist bir karakterdir. Cinsiyet yargısından önce kendisinin bir birey olduğunu, ona kim olduğunu anlatanlara karşı ısrarla savunmuştur. Bu yüzden erken toplumlarda Lilith'in hikayesi mitleri aktaran insanlar ve din adamları tarafından halktan saklanmıştır. Günümüzde ise Lilith'in hikayesi üzerine çok az kaynak vardır. Bana göre ise, Lilith bildiğimiz tanımları değiştiren önemli bir mitolojik karakterdir ve hikayesinin anlatılmasına en çok ihtiyaç duyduğumuz kişidir.

17 görüntüleme0 yorum